EDT, EDP và Parfum khác nhau thế nào? Nên chọn loại nào

Đứng trước quầy nước hoa, bạn thấy đúng một mùi mà nằm trong ba cái chai: EDT, EDP và Parfum. Có mấy chữ cái thôi, vậy mà đủ khiến người ta đứng tần ngần cả buổi. Rất nhiều người cuối cùng quyết theo một niềm tin đơn giản: "Cứ lấy chai đậm nhất, chắc chắn lưu hương lâu nhất." Với thời tiết ở ta thì niềm tin đó không phải lúc nào cũng dẫn tới lựa chọn đúng.

Nên chúng tôi muốn nói cho rõ ba chữ viết tắt ấy thật ra là gì, chúng ảnh hưởng thế nào tới mùi hương và độ lưu hương, và ở Việt Nam thì lúc nào nên cầm chai nào.

Mấy chữ viết tắt đó nói về nồng độ, không nói về mùi

Cốt lõi của chuyện này là nồng độ tinh dầu thơm pha trong cồn. Tỷ lệ càng cao thì dung dịch càng đậm đặc. Những con số dưới đây là khoảng chung mà ngành nước hoa vẫn dùng, không phải quy định cứng, vì mỗi hãng tự quyết công thức của mình.

• Eau de Cologne (EDC) nồng độ thấp nhất trong những loại bạn hay gặp, khoảng 2-6%. Tươi, thoáng, và hết nhanh.
• Eau de Toilette (EDT) khoảng 5-15%, phần lớn nằm quanh mức 10%. Đây là tỷ lệ phổ biến nhất trong nhóm nước hoa nam mà nhiều người biết tới.
• Eau de Parfum (EDP) khoảng 15-20%. Dày dặn hơn, và ở lại trên da lâu hơn.
• Parfum / Extrait de Parfum đậm nhất, khoảng 20-30%. Đặc, tỏa hẹp nhưng bám da rất lâu, và thường chỉ dùng một lượng nhỏ.

Có một hiểu nhầm rất hay gặp là nghĩ EDP chỉ là EDT pha ít nước hơn. Thực tế thì các hãng thường dựng lại cả công thức chứ không đơn thuần nâng tỷ lệ. Ví dụ rõ nhất là Dior Sauvage EDT và Dior Sauvage EDP, hai bản mà người dùng nhận ra khác nhau ngay từ lần thử đầu tiên, gần như hai tâm trạng khác hẳn. Bản EDP đẩy phần vani và hổ phách lên rõ hơn, còn bản EDT thì tươi và sắc hơn. Hay như Bleu de Chanel, ra mắt bằng bản EDT trước (năm 2010), sau đó mới tới EDP rồi Parfum, và cả ba bản đều có tính cách riêng.

Một nguyên tắc chúng tôi luôn giữ: chữ viết tắt cho bạn biết nồng độ, chứ không cho biết bản nào hay hơn. Thứ quan trọng hơn mấy chữ in trên vỏ chai vẫn là mùi mà bạn thật sự thích.

Nồng độ cao có lưu hương lâu hơn thật không

Về nguyên tắc thì có. Nhiều tinh dầu hơn nghĩa là có nhiều phân tử hương hơn để bay lên. Nhưng trong thực tế còn khá nhiều biến số khác chen vào.

Trước hết nên tách hai thứ mà người ta hay gộp làm một. Độ lưu hương là mùi còn ở lại trên da bao lâu. Độ tỏa hương là mùi đi được bao xa khỏi người bạn. Hai thứ này không đi cùng nhau, và phần lớn những câu chê "chai này dở" thật ra là đang nói về một trong hai chứ không phải cả hai. Một chai lưu rất lâu nhưng tỏa hẹp sẽ bị người quen xức nước hoa nồng chê là yếu, trong khi một chai tỏa rộng mà xuống nhanh lại bị chê là không bền. Biết mình cần cái nào trước đã là đi được nửa đường, vì nồng độ ảnh hưởng tới hai thứ đó theo hai hướng khác nhau.

Biến số lớn nhất là cấu trúc của chính mùi hương đó. Một mùi citrus sáng như Acqua di Parma Colonia, dù có được làm ở nồng độ cao hơn, thường vẫn không trụ lâu bằng một mùi dựng trên oud, hổ phách hay hạt tonka, bởi các phân tử bergamot và chanh vàng vốn dĩ bay hơi rất nhanh. Hơi ấm của da chính là thứ từ từ đẩy những phân tử ấy vào không khí, và tốc độ bay hơi khác nhau là cái chia một mùi thành hương đầu, hương giữa và hương cuối. Ngược lại, Tom Ford Tobacco Vanille dựng quanh lá thuốc lá, vani và hạt tonka thì bám da hàng giờ liền một cách tự nhiên.

Biến số tiếp theo là da của từng người. Da dầu thường giữ mùi tốt hơn da khô. Và ở xứ mình, nơi ai cũng đổ mồ hôi dễ dàng, một mùi trên da hay tỏa mạnh hơn hẳn ở đoạn đầu rồi tắt nhanh hơn bạn tưởng, vì nhiệt độ cao thúc bay hơi nhanh lên.

Vậy tại sao nhiều người nói Parfum "lâu mà gần như không ngửi thấy"

Vì Parfum nồng độ cao thường chứa ít cồn hơn, mà cồn lại chính là thứ mang mùi đi xa vào không khí. Kết quả là nhiều chai Parfum nằm sát da với độ tỏa hương hẹp, nhưng ở lại trên da và trên áo suốt nhiều tiếng. Ngược lại, một chai EDT nhiều cồn hơn sẽ bung ra ngay lúc bạn xịt rồi nhạt dần đi.

Nếu bạn muốn người đi ngang qua cũng bắt được mùi, EDP thường là điểm cân bằng dễ chịu nhất. Còn nếu bạn chỉ muốn người tới gần mới nhận ra, Parfum làm việc đó tốt hơn.

Chọn thế nào cho thời tiết ở Việt Nam

Đây là chỗ mà lời khuyên viết cho châu Âu không dùng thẳng được. Nóng và ẩm khiến cùng một chai tỏa mạnh hơn hẳn so với lúc bạn thử trong phòng máy lạnh của cửa hàng. Một mùi mà người phương Tây chê là "nhạt quá" nhiều khi lại vừa đúng cho một buổi trưa ở đây.

• Ban ngày, quãng đường đi làm Chọn EDT hoặc EDC hướng citrus, aquatic hay xanh, hai ba nhát là đủ. Chẳng hạn Hermès Terre d'Hermès, mở bằng cam và bưởi chùm trên nền vetiver và gỗ tuyết tùng, hoặc Jo Malone London Lime Basil & Mandarin. Tươi mà không bức bối khi đứng trong thang máy đông người. Nếu bạn đi xe máy, hãy để chai chiết trong túi và xịt khi đã tới nơi, ngồi cho người nguội lại, vì mũ bảo hiểm và áo chống nắng sẽ ăn mất phần lớn những gì bạn xịt ở nhà.
• Cả ngày trong văn phòng máy lạnh EDP dùng thoải mái, vì máy lạnh làm giảm độ tỏa hương. Nhưng nên chọn mùi không quá ngọt và xịt từ xa hơn thường lệ một chút.
• Bữa tối và sự kiện buổi tối Đây là lúc của EDP hoặc Parfum. Những nốt ấm như hổ phách, vani và oud chỉ thật sự đúng chỗ khi mặt trời đã lặn.
• Mùa mưa hoặc ngày ở ngoài trời lâu Bớt số nhát xịt đi, vì mồ hôi và hơi ẩm sẽ đẩy mùi lên mạnh hơn bạn tính.

Ba miền là ba bài toán khác nhau

Phần này hay bị bỏ qua, trong khi nó quyết định khá nhiều. Một chai EDP dùng ở Cần Thơ và chính chai đó dùng ở Hà Nội đang làm hai công việc không giống nhau.

Trong Nam thì dễ tính nhất mà cũng khó lơ đi nhất: ba mươi tới ba mươi lăm độ quanh năm, thay đổi thật sự chỉ là mùa khô hay mùa mưa, còn nhiệt độ trong nhà thì gần như đứng yên giữa hai mùa. Không có mùa nào mát để mà trông chờ, nên bạn chọn theo ngày nóng nhất là vừa. Điều đó đẩy bạn về phía EDT và EDC, và đẩy EDP xuống buổi tối. Cái nóng đã tỏa hương giúp bạn rồi, nên hai nhát ở trong này làm được việc của ba bốn nhát ở nơi mát hơn.

Hà Nội thì một năm có hai bài toán khác hẳn nhau. Mùa đông lạnh và khô thật sự, nhiều hôm chỉ còn 10 đến 15 độ, mà không khí lạnh lại giữ mùi sát vào da chứ không đẩy nó đi khắp phòng. Đây đúng là mùa của EDP và Parfum: một mùi hổ phách hay gỗ ấm không đeo nổi ở Sài Gòn tháng Năm lại vừa vặn cho Hà Nội tháng Chạp, và bạn sẽ thấy mình cần xịt nhiều hơn chứ không ít đi để có cùng độ tỏa hương. Rồi tới nồm ẩm khoảng tháng Hai đến tháng Tư, khi tường đổ mồ hôi và quần áo trong tủ không khô hẳn. Thời tiết ấy thì nên xịt lên da thay vì lên vải, vì nước hoa trên lớp vải đã ngậm ẩm dễ trở nên đục mùi và giữ nguyên như vậy cả ngày.

Miền Trung thì chia đôi theo một kiểu khác. Đà Nẵng và Huế có quãng hè nóng khô dưới gió Lào, lúc ấy nhiệt lên cao rồi nằm lì ở đó hàng tuần, kể cả ban đêm nếu phòng bạn ở tầng trên sát mái. Giai đoạn đó cứ giữ EDT cho ban ngày là hợp lý nhất. Rồi khoảng tháng Chín tới tháng Mười Hai mùa lật sang mưa lớn, và câu chuyện quay về gần giống mùa mưa trong Nam: bớt nhát xịt, ưu tiên mùi khô ráo hơn là mùi ngọt.

Về số nhát xịt

Một mức tham khảo dùng được trong thực tế: EDC bốn tới sáu nhát vẫn ổn, EDT ba tới bốn nhát, EDP hai tới ba nhát, còn Parfum thì một hai nhát là nhiều. Với những thứ rất đậm đặc như Baccarat Rouge 540 Extrait, một chấm lên một bên cổ tay thường đã đủ đi hết cả ngày.

Cũng nên nhớ rằng con số đó tính cho người ngồi cạnh bạn chứ không tính cho mũi bạn. Chỉ một lúc sau khi xịt là mũi đã quen với mùi mình đang mang và gần như không còn nhận ra nó nữa, trong khi người bên cạnh thì vẫn ngửi thấy nguyên. Cảm giác "hình như nhạt rồi, xịt thêm nhát nữa" là cái bẫy quen thuộc nhất, và nó thường tới đúng vào lúc mùi đang ở mức dễ chịu nhất với mọi người xung quanh.