Nước hoa hợp da: da khô, da dầu nên chọn mùi nào

Có một kiểu câu hỏi chúng tôi nhận được gần như mỗi tuần: "Mùi này ở chỗ khác em ngửi thấy thơm lắm, sao xịt lên người em lại nhạt?" Hoặc ngược lại, "sao người yêu em xịt Sauvage thì dễ chịu, em xịt thì nồng như xông hơi?"

Phần lớn câu trả lời nằm ở hai chữ: loại da. Da bạn có dầu hay khô, độ ẩm thế nào, thân nhiệt cao hay thấp, mỗi yếu tố đều can thiệp vào cách nước hoa bay hơi. Đây không phải chuyện huyền bí. Nước hoa là hỗn hợp phân tử thơm hòa trong cồn, và bề mặt mà nó bám vào quyết định các phân tử đó thoát ra nhanh hay chậm. Bài này nói về chuyện đó, và quan trọng hơn, nói về việc bạn nên làm gì khi biết mình thuộc kiểu da nào.

Da dầu và da khô giữ mùi khác nhau ra sao

Lý do cơ bản nhất, cũng là lý do ít gây tranh cãi nhất: các hợp chất thơm trong nước hoa phần lớn tan trong dầu. Da có lớp lipid dày, tức da dầu, giữ chúng lại lâu hơn. Da khô thiếu lớp đó, phân tử thơm bay hơi nhanh hơn và mùi tàn sớm. Các nghiên cứu về tốc độ bay hơi của phân tử hương cũng cho thấy tình trạng da - độ ẩm, lượng nước mất qua da, độ nhám bề mặt - có ảnh hưởng tới quá trình này.

Hệ quả thực tế:

• Da dầu: độ lưu hương thường tốt hơn, nhưng mùi cũng đậm hơn trong vài giờ đầu. Những chai vốn đã nặng, kiểu Tom Ford Tobacco Vanille hay Initio Oud for Greatness, trên da dầu dễ thành quá nhiều. Hai nhát xịt trên da dầu có thể bằng bốn nhát trên da khô.
• Da khô: mùi mềm hơn, sát da hơn, nhưng hay "biến mất" sau hai ba tiếng. Những chai citrus nhẹ như Acqua di Parma Colonia trên da khô có khi chỉ sống được một tiếng rưỡi.
• Da hỗn hợp: rất hay gặp, nhất là mùa nóng. Vùng cổ, ngực tiết dầu nhiều hơn cổ tay. Xịt vào vùng nhiều dầu sẽ giữ mùi tốt hơn hẳn.

Chuyện thân nhiệt cũng nằm trong nhóm này. Người có thân nhiệt cao, hay đổ mồ hôi, sẽ đẩy hương đầu bay nhanh và làm hương giữa mở sớm. Đó là lý do cùng một chai, bạn ngửi trên giấy thử thấy một kiểu, ngửi trên tay mình sau mười lăm phút lại thấy kiểu khác.

Vậy còn pH da? Có thật không

Có, nhưng nên hiểu cho đúng. Da người khỏe mạnh thường hơi acid, lớp màng bảo vệ gọi là acid mantle có pH xoay quanh 4,5 đến 5,5. Độ acid này dao động theo người, theo vùng cơ thể, theo sữa tắm bạn dùng và theo việc bạn vừa đổ mồ hôi hay chưa.

Một số nguyên liệu nhạy với môi trường hơn những nguyên liệu khác. Các nốt citrus và aldehyde vốn đã dễ bay hơi, gặp da nóng ẩm thì tan rất nhanh. Các nốt gỗ, amber, musk nặng phân tử hơn nên ổn định hơn, ít bị ảnh hưởng.

Nếu một chai nước hoa trên da bạn chuyển chua hoặc có cảm giác kim loại sau khoảng một tiếng, nhiều khả năng đó là phản ứng giữa da bạn với nốt citrus hoặc aldehyde trong công thức. Đổi sang chai lấy gỗ hoặc amber làm nền thường đỡ hơn.

Phải nói thẳng một điều: mọi người hay đổ cho pH nhiều hơn mức nó đáng chịu. Lượng dầu trên da, độ ẩm của da và thân nhiệt giải thích được phần lớn sự khác biệt. pH chỉ là một mảnh trong đó. Đừng mất công đi đo pH da để chọn nước hoa, không cần thiết.

Cách tự xác định da mình thuộc nhóm nào

Không cần máy móc gì. Làm thử cách này:

1. Rửa mặt và rửa tay với sữa rửa dịu nhẹ, lau khô, không bôi gì thêm.
2. Để yên trong phòng mát khoảng một tiếng.
3. Sờ vùng cổ, sau tai, mặt trong cổ tay. Nếu thấy hơi bóng, trơn tay: thiên về da dầu. Nếu thấy căng, ráp, hơi bong: thiên về da khô.
4. Để ý thêm: mùa đông Hà Nội da bạn có khô nẻ không? Nếu có, mùa lạnh bạn gần như chắc chắn thuộc nhóm da khô, dù mùa hè có thể không phải.

Điểm thứ tư đáng chú ý với người miền Bắc. Da bạn đổi theo mùa, nên nước hoa cũng đổi theo. Mùa hè Hà Nội nóng ẩm, cuối xuân lại có những đợt nồm ẩm kéo dài, da tiết dầu, mùi lên nhanh và tỏa mạnh. Mùa đông lạnh và khô, da mất nước, chính chai đó lại có vẻ yếu đi. Nhiều người tưởng nước hoa hỏng, thực ra là da đổi.

Trong Nam thì ít biến động hơn. Nóng gần như quanh năm, chỉ chia mùa mưa và mùa khô, da phần lớn thiên về dầu hoặc hỗn hợp; chuyện thường gặp không phải là mùi mất mà là mùi quá nhiều trong thang máy chung cư. Miền Trung lại có hai cảnh riêng: mùa gió Lào nóng mà khô, da mất nước nhanh, hương đầu bay gần như tức thì; tới mùa mưa bão thì độ ẩm cao, mùi lại tỏa dai hơn.

Chọn mùi theo da: hướng đi cụ thể

Nếu da bạn khô, mùi hay bay nhanh

Ưu tiên nồng độ cao và nền hương nặng. EDP hoặc Parfum thay vì EDT, và chọn chai có hương cuối rõ ràng: gỗ, amber, vanilla, musk, tonka.

Một vài hướng để tham khảo:

• Parfums de Marly Layton (EDP): mở bằng táo, bergamot và lavender, nền vanilla ấm, bám tốt kể cả trên da khó giữ mùi.
• Tom Ford Oud Wood: oud, gỗ đàn hương, tonka, khá ổn định, không dễ bị da làm biến dạng.
• Lattafa Khamrah (EDP): hướng gourmand gia vị với quế, nhục đậu khấu, chà là, praline, vanilla và tonka, giá dễ tiếp cận để thử xem da mình có hợp hướng này không.

Thêm một mẹo đơn giản: dưỡng ẩm trước khi xịt. Một lớp lotion không mùi hoặc chỉ cần vaseline mỏng ở vùng định xịt sẽ tạo ra lớp nền giữ phân tử thơm. Nhiều người thấy thời gian lưu hương kéo dài thêm nhờ bước này.

Nếu da bạn dầu, mùi hay quá đậm

Vấn đề của bạn ngược lại: cần giảm, không cần tăng.

• Giảm số nhát xịt xuống còn một đến hai, và tránh xịt sát cổ nếu đi làm.
• Chọn EDT hoặc EDC thay vì EDP với những hướng mùi vốn đã nặng.
• Ưu tiên citrus, aquatic, hương xanh. Hermès Un Jardin sur le Nil (EDT) với xoài xanh, bưởi, hoa sen và nền gỗ sycamore, Jo Malone Lime Basil & Mandarin, Diptyque Philosykos đều là những chai mà da dầu xử lý rất đẹp, vì da bạn tự kéo dài tuổi thọ của chúng.
• Tránh xịt lên vùng đổ mồ hôi nhiều. Mồ hôi trộn với hương gỗ nặng ra mùi không dễ chịu.

Nếu da bạn hay làm mùi chuyển chua

Thử bỏ citrus ở vị trí trung tâm. Chuyển sang những chai mà hương đầu nhanh chóng nhường chỗ cho nền gỗ hoặc musk sạch. Juliette Has a Gun Not a Perfume (EDP) là ví dụ cực đoan theo hướng này: công thức xoay quanh gần như một phân tử duy nhất là ambroxan, rất khó bị da làm hỏng, và nó ngả theo từng người một cách riêng mà vẫn giữ được sự sạch sẽ. Le Labo Santal 33 cũng thuộc nhóm ổn định, dù nó kén người hơn.