Nước hoa unisex là gì? Nam nữ dùng chung có hợp

Có một tình huống rất quen: hai người yêu nhau, một người xịt chai của người kia rồi thấy hợp hơn cả chai mình đang dùng. Hoặc bạn mượn nước hoa của anh trai đi làm một hôm, đồng nghiệp khen thơm, về nhà mới giật mình "ủa đây là mùi nam mà". Chuyện này không hiếm như bạn nghĩ.

Chữ "unisex" in trên hộp thực ra là cách thương hiệu nói với bạn rằng họ không chia mùi này theo giới. Nhưng ranh giới nam nữ trong nước hoa vốn là quy ước thị trường, không phải quy luật hóa học. Bài này nói rõ unisex là gì, vì sao có mùi dùng chung được mà có mùi thì không, và chọn thế nào cho hợp với khí hậu cùng nếp sinh hoạt ở Việt Nam.

Unisex không phải một loại mùi, mà là một cách dán nhãn

Nhiều người nghĩ unisex là một nhóm hương riêng, kiểu "nhẹ nhẹ trung tính, ai xịt cũng được". Không hẳn. Trong chai nước hoa chỉ có nguyên liệu thơm, cồn và nước. Không có thành phần nào mang giới tính. Cái quyết định một chai được xếp vào "nam", "nữ" hay "unisex" phần lớn là cách làm thương hiệu: kiểu chai, màu nước, tên gọi, hình ảnh quảng cáo và kệ trưng bày trong cửa hàng.

Thói quen chia đôi này hình thành từ thị trường đại chúng phương Tây thế kỷ trước. Hoa trắng, hoa hồng, trái cây ngọt thì gán cho nữ. Gỗ, da thuộc, rêu, thơm the mát thì gán cho nam. Còn dòng niche, tức các nhà nước hoa nhỏ làm theo hướng nghệ thuật, phần lớn bỏ luôn cách chia này. Le Labo, Byredo, Diptyque, Memo, Nishane đều giới thiệu phần lớn danh mục dưới dạng không phân giới.

Khi bạn ngửi một mùi và thấy "hợp", mũi bạn đang phản ứng với nguyên liệu và cấu trúc hương, không phải với dòng chữ "pour homme" trên hộp.

Thực tế ở Việt Nam còn một lớp nữa: nhiều mùi được gọi là nam ở châu Âu lại được phụ nữ Việt dùng thoải mái, và ngược lại. Một phần vì khí hậu nóng khiến các mùi trong trẻo, nhiều citrus, nhiều gỗ khô dễ chịu hơn hẳn so với mùi hoa đậm. Phần khác là vì người Việt đi xe máy, đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang, nên mùi gắt dễ trở nên khó chịu trong không gian kín, còn mùi sạch sẽ thì sống tốt.

Những nhóm hương vốn dĩ đã trung tính

Nếu bạn muốn an toàn, hãy nhìn vào nốt hương chứ đừng nhìn vào nhãn. Vài nhóm sau gần như luôn dùng chung được.

• Citrus và cologne cổ điển. Bergamot, chanh vàng, cam đắng, verbena. Acqua di Parma Colonia (eau de cologne) là ví dụ sạch sẽ nhất của nhóm này: citrus Sicily, chút lavender và rosemary, kết bằng sandalwood nhẹ. Nam nữ xịt đều ra cùng một hiệu ứng là "vừa tắm xong".
• Gỗ khô và sandalwood hiện đại. Le Labo Santal 33 (EDP) là trường hợp hay được nhắc tới, cardamom cùng violet và iris ở trên, gỗ đàn hương lẫn da thuộc ở dưới. Mùi này không có chỗ nào gợi giới tính cả.
• Fig và nhóm xanh. Diptyque Philosykos (EDT) dựng lên cả một cây sung: lá xanh gắt, quả sung hơi sữa, thân gỗ. Rất dễ chịu trong nắng.
• Muối biển và không khí. Jo Malone London Wood Sage & Sea Salt chơi với muối biển, xô thơm và gỗ dạt. Nhẹ, hơi mặn, sạch.
• Amber và musk trơn. Juliette Has a Gun Not a Perfume được làm từ một thành phần duy nhất là Cetalox, không có hương đầu hay hương giữa theo nghĩa thông thường. Nó bám theo da người xịt, nên hai người dùng cùng chai có thể ra hai kết quả khác nhau.
• Oud và gia vị. Trong văn hóa Trung Đông, oud chưa bao giờ là mùi riêng của nam. Tom Ford Oud Wood (EDP) với rosewood, cardamom, tonka và vanilla là một trong những mùi oud dễ tiếp cận với người mới, và phụ nữ dùng cũng rất hợp.

Ngược lại, có hai hướng hương mà việc dùng chéo khó hơn. Một là hoa trắng đậm đặc kiểu tuberose, gardenia dày, vì thói quen xã hội gắn chúng với nữ quá mạnh. Hai là nhóm fougère cổ điển, lavender khô cộng rêu sồi cộng coumarin, vì nó gợi ngay mùi sau cạo râu của các bác. Không phải không dùng chéo được, chỉ là bạn sẽ phải chịu một vài ánh mắt tò mò.

Da bạn mới là người quyết định cuối cùng

Cùng một chai, xịt lên hai người thường sẽ không ra cùng một mùi. Điều này nghe hơi huyền bí nhưng cơ chế thì đơn giản: tính chất của da, nhiệt độ bề mặt da và cả luồng không khí xung quanh ảnh hưởng tới tốc độ bay hơi của các phân tử hương.

Da nhiều dầu thường giữ phân tử nặng tốt hơn, nên nước hoa lưu lâu và phần hương cuối nổi rõ. Da khô thì hương đầu bay nhanh, tổng thể nhẹ và sát da hơn. Đây là lý do một bạn nữ da dầu xịt Terre d'Hermès có thể thấy phần vetiver và gỗ nở ra rất đẹp, trong khi một bạn nam da khô xịt cùng chai lại thấy nó nhạt đi chỉ sau vài tiếng.

Nhiệt độ môi trường cũng tác động mạnh. Ở Sài Gòn, nơi trời nóng gần như quanh năm, mọi thứ bốc nhanh hơn, mùi tỏa rộng hơn trong vài chục phút đầu rồi hụt sớm. Ở Hà Nội giữa mùa đông, chính chai đó sẽ mở ra chậm rãi, ôm sát người và sống lâu hơn. Nghĩa là bạn không nên kết luận "mùi này hợp mình" hay "mùi này nam tính quá" chỉ sau một lần thử trong điều kiện duy nhất.

Thử thế nào cho ra kết quả thật

• Xịt lên cổ tay hoặc khuỷu tay trong, không xịt lên giấy rồi quyết định. Giấy không có nhiệt độ và dầu da.
• Đừng đánh giá trong 15 phút đầu. Hương đầu luôn là phần ồn ào nhất và ít đại diện nhất.
• Thử một chai mỗi lần. Ngửi liên tục hai, ba chai thì mũi bạn sẽ "chai" đi và hết phân biệt được.
• Thử đúng hoàn cảnh bạn sẽ dùng: đi làm bằng xe máy, ngồi phòng điều hòa, đứng trong thang máy chung cư. Thang máy là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất.
• Thử ít nhất hai ngày khác nhau, tốt nhất là một ngày nắng và một ngày mưa.

Đây cũng chính là chỗ nước hoa chiết tỏ ra hữu ích. Một lọ 5ml đủ cho vài tuần dùng đều, thừa sức để bạn biết mình có sống chung với mùi đó được không, trước khi bỏ tiền cho chai lớn.

Dùng chung chai với người yêu, vợ chồng: nên hay không

Nhiều cặp mua chung một chai để tiết kiệm. Được, nhưng có vài điểm cần tính.

Thứ nhất là lượng xịt. Người có da dầu và thân nhiệt cao nên xịt ít hơn, hai nhát là đủ. Người da khô có thể lên ba đến bốn nhát mà vẫn không thấy nặng. Cùng một chai nhưng liều khác nhau sẽ cho ra hai hiệu ứng khác hẳn.

Thứ hai là vị trí xịt. Xịt gần cổ và sau tai thì mùi theo sát người và đậm hơn với chính bạn. Xịt xuống ngực áo, phần trong áo khoác, hoặc cổ tay thì nhẹ và lan vừa phải hơn.

Thứ ba, và quan trọng nhất: nếu hai người đi cùng nhau và xịt cùng một mùi thì không khí sẽ hơi dày. Một người xịt, người kia để trống hoặc dùng mùi khác hẳn sẽ dễ chịu hơn nhiều, nhất là khi đi ăn hoặc ngồi xe chung.

Nếu muốn một chai dùng chung thật sự an toàn cho cả hai, hãy ưu tiên nhóm citrus, gỗ khô hoặc musk sạch. Tránh nhóm gourmand ngọt đậm, vì mức độ chịu ngọt của mỗi người rất khác nhau.